25 jaar later is GTA 3 nog steeds het meest fascinerende open-wereldexperiment

Het is oktober 2001 en je staat in een schemerig gameshop, waar rijen op rijen dozen op je wachten terwijl je je blik over de titels laat dwalen, zonder zeker te weten welke je uiteindelijk mee naar huis zult nemen. Helaas mag je er maar één kiezen. Je ogen dwalen al tussen , en , die allemaal griezelig goed aansluiten bij die Halloween-achtige sfeer. Je aarzeling opmerkend (en de geïrriteerde uitdrukking op het gezicht van je moeder), komt de winkelbediende met een hulpende hand naar je toe en legt een spel in je handen waar je tot dat ene moment nog nooit van had gehoord.

Het kunstwerk is niets om over te schrijven, gewoon een collage van foto’s in rode, blauwe en groene tinten, met onduidelijke gezichten, een politiehelikopter en een auto die in vlammen opgaat. Je instinct is om gewoon op je buik te gaan; is waar je hier eigenlijk voor gekomen bent. Maar iets vertelt je iets anders. Misschien is het de winkelbediende die doorgaat over het open-wereldprincipe, of de naam zelf die een snaar in je raakt. Wat de reden ook is die dit veroorzaakt, je maakt de ultieme beslissing. Je wist niet dat je met één van de grootste prestaties uit de videogeschiedenis naar huis zou lopen.

Grand Theft 自动 3The Legend of Zelda: Ocarina of TimeDriver

Net als bijna elke titel die het studio voor het systeem zou ontwikkelen, duwde de PlayStation 2 tot aan zijn absolute grenzen. Ontwikkelaars DMA Design (intussen bekend als Rockstar North) moesten slim ongeveer 130 MB aan data streamen – waaronder 3D-animaties, texturen, modellen en audio – door de 32 MB aan systeem-RAM van de PS2. Ter oriëntatie: slechts één enkel eiland van Liberty City kwam neer op ongeveer 50 MB aan statische geometrie. Om dit alles te laten werken, ontwikkelde het team een dynamisch streamsysteem dat sectoren van de kaart vooruit haalde bij de speler, terwijl de stad achter hen werd opgeruimd. Daarom zag je de stad vaak oppoppen en zich direct voor je vullen als je op topsnelheid reilde en je snel achter het personage omkeek. Waar code de kloof niet kon overbruggen, ontwierp Rockstar slim gebogen wegen om sportwagens af te remmen, voegde het subtiele luchtweerstand toe om te voorkomen dat voertuigen de lezerlekop voorbleven, en beperkte het het aantal actieve voertuigen tot acht modellen. Wat de technische leidsters Adam Fowler, Obbe Vermeij en hun collega’s met bereikten, was nauwelijks nog te onderscheiden van magie.

Technische beperkingen waren niet de enige obstakels voor Rockstar. Na de release van , die volgens hem te veel te kort kwam te zitten aan narratieve kracht door het niet-lineaire ontwerp, zette Houser erop om een veel complexer verhaal te geven. Met de hulp van mede-schrijver James Worrall ontwikkelden ze lokale karakter-“hubs” die fungeerden als contacten voor missies, zoals Joey Leone, Toni Cipriani en Salvatore Leone. In plaats van open-vrijheid en verhaalvoortgang te behandelen als tegenkrachten, gebruikte Houser deze dynamische netwerken om de kloof te overbruggen en missieboogmachten direct te verbinden met specifieke gebieden en machtsstrijden. Dat stelde in staat om organisch de indeling en mechanics van de stad te leren aan spelers, terwijl ze door de industriële kant van Portland gingen met Toni Cipriani, door het criminele imperium van de Leone-familie navigeerden met Salvatore, en uiteindelijk doordrongen in de politieke corruptie en het corporatieve onderwereld van Staunton Island. Elke nieuwe contact trok Claude dieper in het criminele ecosysteem van Liberty City, waarbij geleidelijk nieuwe gebieden werden geopend terwijl er nog een laag van de onderwereld van de stad werd onthuld. In combinatie met de beslissing om Claude een stille protagonist te houden, stelde de hub-structuur spelers in staat om hun eigen pad te bewandelen zonder de momentum van een samenhangende misdaad-saga op te geven.

De radiostations van gaven het ook die extra mate van immersie, maar voordat Rockstar geld kon uitgeven aan enkele van de grootste namen in de industrie, mochten de ontwikkelaars improviseren met volledig originele muziek. Onder leiding van audio-directoren Craig Conner en Stuart Ross schreven en speelden het team genre-specifieke tracks onder aliases, zoals “Lucy,” “The Mudds,” “Marydances,” “Da Shootaz” en meer. Ross en Conner waren ook verantwoordelijk voor de Main 主题, een sfeervol, “dark jazz” nummer geïnspireerd door en , dat nog steeds een van de beste uit de serie is. Door underground hip-hop, drum & bass en gelicenseerde klassiekers uit Giorgio Moroder’s soundtrack te combineren, slaagden ze erin om een ruwe realisme vast te leggen in de geluiden van Liberty City. Het is een getuigenis van Rockstar’s geluidelijke vindingrijkheid, wat een soort geestelijke opvolger vindt in , die originele muziek bevat van het Franse elektronische duo Justice. De tools zijn veranderd, maar de onderliggende idee blijft dezelfde: originele muziek kan een fictieve stad een identiteit geven die aan zichzelf toebehoort.

Wat deze stations nog verder verhoogde, was de naammerk-comedy van GTA, die nog in de kinderschoenen stond maar net zo grappig was, tot leven gebracht in Chatterbox FM. Geschreven door Houser en gepresenteerd door Lazlow Jones, gaven de absurde buien van bellers en de -achtige commerciële parodieën van de talkradiostation Liberty City een realistische uitstraling, lang voordat je ooit uit je (waarschijnlijk gestolen) voertuig stapte. Een bijzonder treffend voorbeeld is een eerste-beller moeder die uitvalt over ouderzijn in de tijd van videogames: “Ik laat mijn kind videogames spelen, en nu rent hij door het huis op zoek naar munten. Dit leert onze kinderen om naar geld te jagen!” Eén van mijn persoonlijke favorieten betreft een passend redneck-achtig klinkend personage dat uitvaart over hoe “geweren doden geen mensen, de dood doodt mensen.” Ze gaan door en voegen toe: “Je kunt niet sterven aan een kogel, je kunt sterven aan een hartstilstand of orgaanfalen of ernstig bloedverlies. Een klein stukje metaal is niet het probleem.” Het is dan ook geen wonder dat Chatterbox nog steeds algemeen wordt beschouwd als enkele van de grappigste en meest satirische schrijverij in de hele GTA-reeks, hoewel hopelijk een run zal geven om zijn comediegoud.

Ontvang de Wishlister-nieuwsbrief van Polygon

Een wekelijkse cheat sheet voor de games die je uiteindelijk zult willen spelen. Geen aankopen, geen verplichtingen — gewoon opslaan voor later.

Gratis. Altijd te annuleren.

Kort na 9/11, dat slechts 41 dagen na die dodelijke terroristische aanslagen uitkwam, is ook nu nog een vreemde tijdskapsel. Rockstar verschoot het spel een paar weken op om de dialoog en een missie die terreur referentieerden, met chirurgische precisie te verwijderen, en wisselde de patrouillewagens van de stad van blauw-witte NYPD-nabouwers om naar generieke zwart-witte. Zelfs de originele doosart werd in Noord-Amerika overboord gezet, wat de nu iconische rasterindeling deed ontstaan die op het cover van elke vervolg van de reeks prijkt. Maar buiten die oppervlakkige aanpassingen nam het spel een surrealistisch gewicht aan in de nasleep van de tragedie. Ik ben opgegroeid aan de andere kant van de rivier in New Jersey, dus de aanslagen waren een onlosmakelijk onderdeel van mijn leven, ook al blijft veel van de chaos van die periode een waas. Maar de lange nachten die ik reed door Liberty City in de schaduw van zo’n verwoesting, zal ik nooit vergeten. Door die donkere en regenachtige straten stuuren voelde het beklemmend poëtisch; een digitaal New York dat pulste van leven op een moment waarop de echte wereld plotseling tot een pijnlijk stilstand kwam.

GTA 3IcoSilent Hill 2Halo: Combat EvolvedFinal Fantasy 10Metal Gear Solid 2Grand Theft 自动 3

PersonaliteitGTA 3